Info      Tentoonstellingen      Tentoonstellingen archief      Kunstenaars      Grafiekcollectie      Overige activiteiten      Musea      Links      Home

 

Collectie hedendaagse kunst in Che≥m

 


Belangrijke collecties van hedendaagse kunst worden vaak ondergebracht in een stedelijke omgeving, daar waar een concentratie van potentiŽle bezoekers voor voldoende belangstelling zorgt. Soms wordt gekozen voor een veraf gelegen locatie, voor een plek die bijzondere landschappelijke kwaliteiten of een specifieke relatie met het tentoongestelde werk heeft.

De omvangrijke collectie hedendaagse kunst, die in het verre Che≥m een onderdak vond, heeft een andere ontstaansgeschiedenis. Che≥m is een kleine provinciestad in het oosten van Polen, slechts enkele kilometers verwijdert van de grens met Oekraïne. De omgeving is uitgesproken agrarisch van aard en de schaarse dorpen en gehuchten liggen verspreid in het lichtgolvende, met bossages gestoffeerd landschap. Van lokale belangstelling voor hedendaagse kunst kan daar dus geen sprake zijn.

De afstand tot de grotere steden Lublin en Warszawa is te groot om een stroom regelmatige bezoekers te kunnen garanderen. Dat er in Che≥m een gespecialiseerde en rijke collectie Poolse en buitenlandse kunst bijeen is gebracht, is te danken aan de specifieke omstandigheden en - vooral -aan de inzet en het doorzettingsvermogen van de kunsttheoreticus en -criticus dr BoŅena Kowalska. Zij is erin geslaagd haar concept voor een museum voor uitsluitend hedendaagse kunst daar gestalte te geven.

Het idee om het publiek in deze omgeving te confronteren met hedendaagse kunst kwam van de kunstenaar Kajetan Sosnowski (1913), vertegenwoordiger van de abstracte stroming in de kunst en zelf afkomstig uit deze stad. In de ruimtes van het Regionaal Museum dat een collectie archeologische, natuurhistorische en etnografische voorwerpen huisvestte, organiseerde hij in 1972 een eerste tentoonstelling van contemporaine kunst. 

Galeria 72

Het door hem ontworpen affiche met logo dat tevens dienst deed als een soort catalogus, begeleidt tot op heden iedere tentoonstelling. De ruimtes en tijdelijke exposities die er sindsdien werden ingericht, kregen de naam "Galeria 72". In 1973 nam dr Kowalska de artistieke leiding van de galerie over. Zij vatte toen het plan op de galerie tot een permanent museum om te vormen met een gestructureerd tentoonstellingsbeleid en een eigen collectie.

In 1981 werd het Regionaal Museum naar een andere locatie in de stad overgebracht en de inmiddels gegroeide collectie Poolse hedendaagse kunst kreeg de exclusieve beschikking over de ruimtes van het voormalige 18e eeuwse kloostergebouw. De confrontatie van de hedendaagse kunstobjecten en de kruisribgewelven van de kloosterruimtes was even ongewoon als inspirerend.

Tot dan toe richtte het beleid van "Galeria 72" zich uitsluitend op het werk van Poolse kunstenaars. Vanaf 1985 kwam daar een verandering in door ook buitenlandse kunstenaars voor tentoonstellingen uit te nodigen. In het nabij Che≥m gelegen dorpje Okuninka werden ook vanaf die tijd jaarlijks terugkerende workshops voor Poolse en buitenlandse kunstenaars georganiseerd. Zij hadden tot doel onderlinge contacten tussen de kunstenaars te bevorderen en de collectie met nieuwe kunstwerken uit te breiden. Dit laatste werd bereikt door de simpele en doelmatige stelregel dat iedere deelnemer aan de workshop ťťn kunstwerk voor de collectie achterlaat. Ondanks het zeer geringe aankoopbudget van Galeria 72 is de collectie in de loop der jaren - op deze wijze en door vele andere ruimhartige schenkingen - uitgegroeid tot een imposante omvang: 800 werken (schilderijen en objecten) van de 136 Poolse en 44 buitenlandse kunstenaars. 

Geometrie

Het merendeel van de verzameling bestaat uit abstracte kunstwerken met overwegend geometrisch karakter. Voor deze lijn is gekozen vanuit een overtuiging dat geometrie een artistieke taal is, een bepaalde wijze van expressie en niet zozeer een stijl of een formele eigenschap. De collectie heeft dan ook een bredere basis: er wordt verzameld volgens het principe dat een kunstwerk existentiŽle problemen aan de orde stelt en dat de boodschap universeel is. Naast kunstenaars die strikt geometrisch werken zoals o.a. Henryk Staľewski, Victor Vasarely en Richard Paul Lohse, zijn er ook kunstenaars vertegenwoordigd die tot het structuralisme  (Antoni Starczewski of conceptualisme (Roman Opa≥ka) worden gerekend. 

Daarnaast zij er werken in de traditie van o.a.minimal art, zero en systematische kunst. De collectie weerspiegelt echter niet de hele ontwikkelingslijn van de hedendaagse kunst; zij wordt in wezen gevormd rondom gestelde problemen of bepaalde thema's. De onderwerpen die de afgelopen jaren voor de workshops zijn gekozen - "Geometrie versus natuur" en "Geometrie en ruimte" - bepalen voor een deel de richting van het verzamelen. In de collectie bevinden zich ook werken van Nederlandse of in Nederland werkende kunstenaars: de beeldhouwers Sjoerd Buisman en Ewerdt Hilgemann.

De waarde en omvang van de collectie is in de afgelopen periode aanzienlijk gegroeid. De huidige locatie blijkt ruimte te kunnen bieden aan slechts een fractie van de hele verzameling. Er wordt dan ook naarstig uitgekeken naar een andere huisvesting. Ook zijn er plannen voor de nieuwbouw; een ontwerp van de Duitse kunstenaar en architect Erwin Heerich - dezelfde die het museum Insel Hombroich bij Neuss (Duitsland) heeft gebouwd - ligt al geruime tijd klaar. Met kunstveilingen en andere acties wordt geprobeerd het nodige geld bij elkaar te brengen. Als dit lukt, dan krijgt deze interessante en belangwekkende collectie een onderkomen dat zij verdient.

◄ terug