Info      Tentoonstellingen      Tentoonstellingen archief      Kunstenaars      Grafiekcollectie      Overige activiteiten      Musea      Links      Home

 

OROŃSKO: Centrum voor Poolse Beeldhouwkunst

 


Ieder land kent plekken die een bijzondere aantrekkings­kracht op kunstenaars uitoefenen. Vaak is er dan sprake van een mooie omgeving, een landschap dat inspireert en aanleiding geeft tot het werken in rust en concentratie. Niet zelden hebben oorden, waar "kunstenaarskolonies" ontstaan, een bepaalde atmosfeer, die voor een buitenstaander soms ongrijp­baar is; voor een ingewijde echter is zo een specifiek klimaat vruchtbaar en betekenisvol.

In Nederland ontstonden enkele kunstenaarskolonies in de nabijheid van de zee; in Domburg verzamelde zich een groep kunstenaars aan het begin van deze eeuw rond de schilder Jan Toorop om, genietend van het Zeeuwse landschap, aan het werk te gaan en gezamenlijk tentoonstellingen te organiseren. Enkele jaren later won Bergen (NH) aan betekenis doordat er een groep kunstenaars, later bekend geworden als de Bergense School, zich in deze plaats had gevestigd. 

Ook in Polen bestaan plaatsen, die meer dan alle andere kunste­naars aantrekken. In het verleden was Zakopane, gelegen aan de voet van het Tantragebergte, een oord waar schilders en beeldhouwers, componisten en schrijvers graag verbleven. Ook Kazimierz aan de Wisła, bekend om zijn schilderachtige ligging en fraaie Renaissance architectuur, trekt veel kunstenaars aan.

Orońsko heeft een andere geschiedenis; het is niet spontaan uitgegroeid tot een kunstenaarscentrum, maar ontstaan in een min of meer georganiseerde vorm. Sinds het eind van de jaren `60 is hier het Centrum voor Poolse Beeldhouwkunst gevestigd, een plek en een instelling, waar specifiek voor beeldhouwers ruimte en materiaal be­schikbaar zijn en waar ook, sinds enkele jaren, grote overzichtsten­toonstellingen worden gehouden.

Het centrum bevindt zich enkele kilometers ten zuiden van de stad Radom in centraal Polen, gelegen nabij de weg die van Warszawa naar Kraków voert. Het is ondergebracht op een voormalig landgoed in een aantal gebouwen die eens een landelijke residentie vormden van verschillende adellijke families. Aanvankelijk een lange tijd in handen van de vermogende familie Radziwił, verwisselde Orońsko in de 19e eeuw vaak van eigenaar. Niet onbelangrijk voor de huidige functie is het feit dat aan het eind van de 19e eeuw Orońsko het eigendom is geweest van de bekende histo­rie-schilder Józef Brandt (1841-1915). Hij woonde en werkte tot aan zijn dood in 1915 op het landgoed.

In de Tweede Wereldoorlog namen Duitsers bezit van het huis en in 1945, in het kader van de nationalisatie van particuliere eigendommen, viel het geheel in handen van de staat. Tijde­lijk werd het omgevormd tot een staats landbouwbedrijf en het mag een wonder heten dat Orońsko het lot is bespaard dat vele andere landhuizen en residenties trof: het geleidelijke verval tot ruïne. 

Het huidige complex bestaat uit het voormalige landhuis in een historiserende stijl, waarin het museum van Józef Brandt is gehuisvest. In een aantal stijlkamers, ingericht met bewaard gebleven meubels en kunstvoorwerpen, kan de kijker de sfeer proeven van een negentiende eeuws artistiek interieur.

In de nabijgelegen orangerie, ooit ongetwijfeld vol exoti­sche planten en gewassen, worden nu kleine tentoonstel­lingen gehouden. De voormalige bedrijfsgebouwen werden in de loop der jaren verbouwd tot individuele beeldhouwerateliers, die kunstenaars kunnen huren of, waarin zij, op uitnodiging, kunnen werken.

Aan het complex is een gebouw toegevoegd dat dienst doet als hotel voor gasten en verblijvende kunstenaars. Een paar jaar geleden werd het geheel aangevuld met een nieuw groot tentoonstellingspaviljoen, waarin in de zomermaanden omvang­rijke overzichtstentoonstellingen worden gehouden. In de zomer van 1995 werden daar recente beelden van Magdalena Abakanowicz tentoongesteld. In de afgelopen zomer werd daar de overzichtstentoonstelling gehouden van beelden en schilderijen van de Krakause kunstenaar Jacek Waltoś.

De tentoonstellingsruimte maakt, mede door de grote hoogte, een monumen­tale indruk, maar dankzij de interne geleding door middel van kolommen, bestaat ook de mogelijkheid om bijvoorbeeld thematische series of cycli afzonderlijk te presenteren.

Alle gebouwen liggen verspreid om een min of meer open ruimte waaromheen zich een groot, wild park uitstrekt. Kronkelende paden voeren langs objecten en beelden die hun plek permanent in de buitenlucht hebben gevonden. Het park, waarin ooit ook kleine waterpartijen werden aangelegd, wordt zichtbaar niet onderhouden, de natuur krijgt hier de vrije hand.

Het Centrum bevindt zich onder het administratief en finan­cieel beheer van het Ministerie van Cultuur. Het steeds kleinere budget dat de overheid beschik­baar stelt voor de cultuur, maakt het functioneren van het Centrum niet eenvou­diger. Het zou jammer zijn, als deze mooie plek voor de kunst verloren zal gaan.

◄ terug