Info      Tentoonstellingen      Tentoonstellingen archief      Kunstenaars      Grafiekcollectie      Overige activiteiten      Musea      Links      Home

 

Het Affichemuseum in Wilanůw

 


Affiches horen op straat of op andere openbare plaatsen zů dat de boodschap die ze uitdragen voor een ieder toegankelijk is. De boodschap is kort, gevat in een teken, en heeft betrekking op de actualiteit: een toneelvoorstelling wordt aangekondigd, een commercieel product aangeprezen of een politieke slogan aan de man gebracht. Toch zijn affiches in de loop der tijd verzamelobjecten geworden die zowel door particulieren als musea worden gekoesterd. Een affiche wordt op deze wijze niet op zijn actualiteitswaarde beoordeeld; wat telt, is zijn historische en vooral artistieke kwaliteit.

In de laatste decennia ontstonden op veel plaatsen in Europa gespecialiseerde musea die zich toeleggen op het verzamelen, conserveren en tentoonstellen van affiches. Een pionier op dit gebied is het Poolse Affichemuseum - Muzeum Plakatu - dat in 1968 in Wilanůw nabij Warschau werd geopend.  

Polen neemt in de ontwikkeling van de affichekunst een bijzondere plaats in. De door de oorlog onderbroken ontwerptraditie kreeg aan het eind van de jaren vijftig een nieuwe impuls, toen kunstenaars niet langer gedwongen werden het stramien van het socialistisch realisme op te volgen. Profiterend van het weliswaar kortstondige, maar relatief liberale politieke klimaat, ontwikkelden zij toen een eigen stijl die internationaal bekend is geworden als de "Poolse School van het Affiche". Uit de behoefte de eigen kracht te meten aan de ontwikkelingen elders in de wereld werd in 1966 in Warschau de eerste Internationale BiŽnnale van het Affiche georganiseerd. Twee jaar later, met de tentoonstelling van de prijswinnaars van de tweede BiŽnnale, werd het Affichemuseum officieel in gebruik genomen. 

Het Museum is gehuisvest in de voormalige manege en stallen van de koninklijke residentie in Wilanůw. Op de fundamenten van de oorspronkelijke bebouwing en met behoud van de karakteristieke, classicistische voorgevel werd een moderne, goed geoutilleerde tentoonstellingszaal gebouwd; in de aangrenzende gebouwen werden verschillende museale diensten ondergebracht: het depot, de bibliotheek met de afdeling documentatie en het restauratieatelier. Met een recente, in 1994 voltooide uitbreiding is er een tweede museale ruimte bijgekomen. Zij wordt gebruikt voor de permanente presentatie van een deel van eigen collectie. Daarmee is een langgekoesterde droom in vervulling gegaan om een overzicht van de ontwikkeling van het Poolse affiche permanent aan het publiek te kunnen tonen.

Het verzamelbeleid van het Museum richtte zich aanvankelijk op de Poolse affichekunst; pas later ging men ook het werk van buitenlandse kunstenaars verzamelen. De basis van de verzameling vormt een groep van 500 affiches, een klein deel van de collectie van het Nationaal Museum in Warschau dat in de oorlog niet verloren is gegaan. Door aankopen en soms zeer waardevolle schenkingen groeide de collectie uit tot de huidige stand van 50 duizend exemplaren, waarvan het merendeel    (30 duizend) uit Poolse affiches bestaat.

De collectie is zeer gevarieerd en omspant een periode van een eeuw: van het oudste Poolse affiche uit 1891 tot de recente aanwinsten, afkomstig van de vorig jaar gehouden 14e BiŽnnale. Goed vertegenwoordigd is de periode van het interbellum, waarin, naast commerciŽle en culturele affiches, voor het eerst ook affiches met een sociaal-politieke boodschap werden gemaakt. Een grote groep vormen affiches uit de tijd van het socialistisch realisme; karakteris≠tiek voor deze werken is het grote overwicht dat de inhoud - de uit te dragen politieke propaganda - ten opzichte van de vorm heeft.

De kern van de collectie wordt echter gevormd door affiches ontworpen na 1956; heel belangrijk daarbij zijn de werken uit de jaren 1956 - 1963 waarin een geheel nieuwe artistieke benadering zichtbaar werd. In die tijd veranderde de politieke situatie in het land waardoor er ruimte ontstond voor nieuwe ideeŽn en inzichten. Een opmerkelijk aantal jonge, getalenteerde ontwerpers ontwikkelde toen een eigen specifieke stijl die het gezicht ging bepalen van de "Poolse School van het Affiche". De bekendsten zijn Roman Cie∂lewicz, Franciszek Starowieyski, Jan Lenica en Henryk Tomaszewski, ieder met een eigen taal en oorspronkelijke vormgeving. Hun leerlingen zorgden in de daaropvolgende jaren voor de voortzetting van deze traditie.

Een steeds groeiend deel van de collectie vormen werken van buitenlandse kunstenaars, veelal deelnemers aan de BiŽnnales van Warschau. Veel werk is afkomstig uit Frankrijk, Duitsland en ScandinaviŽ, met name uit Finland. Ook Japan is ruim vertegenwoordigd, dankzij de haast stormachtige ontwikkeling die het grafisch ontwerpen in de laatste decennia in dit land heeft doorgemaakt. Het zijn Japanse kunstenaars die tegenwoordig de meeste prijzen tijdens de BiŽnnales in de wacht slepen.

Tot de belangrijkste posters die de collectie rijk is, behoren de door Picasso ontworpen affiches voor de vredescongressen in Stockholm (1958), Parijs (1960) en Moskou (1962) alsook werken van de Franse ontwerpers uit het interbellum - Jean Carlu, Jules Chťret en Cassandre.

Het Museum beschikt over een restauratieafdeling die zich bezig houdt met het conserveren van deze uitermate kwetsbare objecten. Men ontwikkelde daar een methode die het langdurig bewaren van affiches mogelijk maakt: het "verdoeken", d.w.z. het versterken van papier door er een laag linnen achter op te plakken; een vaak toegepaste techniek bij restauratie van schilderijen, maar minder gangbaar voor werken op papier.

Een belangrijke functie van het museum is het organiseren van tentoonstellingen in binnen- en buitenland. Overzichten≠ die in eigen huis worden gehouden, krijgen vaak ook buitenlandse bestemmingen. Sinds enkele jaren werkt het Museum samen met de Association Internationale des Arts Plastiques die in Parijs jaarlijkse Salons van het Affiche organiseert. Deze reizende tentoonstelling is ieder jaar in maart in het Museum van Wilanůw te gast.

 In het recente verleden zijn er stemmen opgegaan die het einde van de affichekunst in Polen verkondigden. Als oorzaak werd de moeilijke economische situatie na de omwenteling genoemd die ook verantwoordelijk zou zijn voor een crisis in de kunstsector. Ook een verandering in overdracht van informatie zou het voortbestaan van het affiche bedreigen. De voorspelling is nog niet uitgeko≠men, althans nu nog niet. Men is in Warschau volop bezig de 15e BiŽnnale van het Affiche te organise≠ren in het jubileumjaar 1996. Ook de recente uitbreiding van het Museum wijst er op dat de belangstelling voor deze kunstdiscipline nog steeds levendig is.Het Affichemuseum in Wilanůw.

 

◄ terug